Sevgili Genç İletişimciler ve
Hikaye Anlatıcıları,
Bir önceki derste ses
düzenlemenin temel becerilerini öğrendik. Şimdi ise bu becerileri, gerçek bir
problemi çözmek veya bir hikayeyi anlatmak için kullanacağız. Yani bir
"Ses Belgesi" (Podcast veya Radyo Tiyatrosu gibi düşünebilirsiniz)
oluşturacağız. Bu, sadece sesi kesmek değil, onunla bir duygu ve fikir oluşturmaktır(yaratmaktır)!
Bu dersimizde Yapay zeka(AI) ile PodCast oluşturmak için en çok bilinen ve kullanılan AI araçlarından Google'ın NotebookLM yi kullanıcaz. >> https://notebooklm.google
1. SES BELGESİ (PODCAST) NEDİR?
Ses Belgesi, belirli bir
konuda, önceden planlanmış bir kurguya göre hazırlanmış, müzik ve efektlerle
zenginleştirilmiş ses kaydıdır.
Örnek Kullanım Alanları:
- Eğitim:
Okul kantinindeki israf sorununu anlatan bir belgesel.
- Haber:
Okulunuzdaki bir spor turnuvasının röportajlı haberi.
- Hikaye
Anlatımı: Kısa bir radyo tiyatrosu.
- Tanıtım:
Okul kulübünüzü tanıtan bir tanıtım dosyası.
2. SES BELGESİ İÇİN KURGU OLUŞTURMA (SENARYO YAZMA)
Ses belge oluşturmak için bir "Kurgu/Senaryo"
planı oluşturulmalıdır.
AŞAMA 1: Konu ve Problemi Belirleme (Gerçek Hayat
Problemi)
İlk adım, anlatacak bir hikayeniz
veya çözecek bir probleminiz olmalı.
Örneğin:
- Okulunuzda
veya mahallenizde sizi rahatsız eden bir sorun nedir? (Örn: Kantinde
kuyruk karmaşası, bahçedeki çöpler)
- Dinleyicileri
eğlendirecek kısa bir kurgu hikaye yazabilir misiniz? (Örn: Kaybolan bir
kalemin gizemli macerası)
- İnsanlara
anlatmak istediğiniz ilginç bir konu var mı? (Örn: Okul kütüphanemizin
bilinmeyenleri, bir hobimizin incelikleri)
AŞAMA 2: Senaryo Unsurlarını Belirleme
Her iyi hikayenin kompozisyon yazarken
kullanılan Giriş, Gelişme ve Sonuç şeklinde unsurları(bölümleri) vardır.
Senaryo bu unsurlara göre kurulmalıdır.
- Giriş
(Intro): Dinleyiciyi içine çekecek kısa bir başlangıçtır. (10-30 saniye)
Örneğin: "Merhaba,
ben [Adınız]. Bugün sizleri okulumuzun en kalabalık, en gizemli yerlerinden
birine, kantinine götüreceğim. Ama dikkat, kulağınıza fısıldayacaklarımızı
duyunca çok şaşıracaksınız!"
- Gelişme
(Ana Gövde): Konunuzu, probleminizi veya hikâyenizi anlattığınız bölümdür.
Araştırmalar, örnekler, teoriler burada olmalıdır.
- Sonuç
(Outro): Anlatılanların özetlendiği ve dinleyiciye bir mesaj verilen
bölümdür. (10-30 saniye)
Örneğin: "Gördüğünüz
gibi, küçük bir düzenleme ve farkındalıkla bu sorunu çözebiliriz. Unutmayın,
okul hepimizin! Dinlediğiniz için teşekkürler."
AŞAMA 3: Senaryoyu Yazma ve Bütünlüğü Değerlendirme
İlk 2 aşamayı yaptıktan sonra tüm
unsurları bir araya getirip senarnun yazıldığı aşamadır. Senaryo, tıpkı bir
tiyatro oyunu gibi, kimin ne söyleyeceğini ve hangi sesin nerede çıkacağını
gösterir.
Bu dersi anlatan NotebookLM ile hazırlanmış PodCast:
🎬 Örnek Senaryo Şablonu:
|
Zaman |
Ses Öğesi |
Açıklama / Metin |
|
0-15 sn |
Jingle(Arkaplan) Müziği (Fade In) |
"Okul Sesi" podcastinin tanıtım müziği çalar, arkadan... |
|
15-30 sn |
Sunucu Konuşması |
"Merhaba, ben Ayşe. 'Okul Sesi'ne hoş geldiniz. Bugün..." |
|
30-60 sn |
Ana Konu Anlatımı |
"Kantinimizde her gün ortalama 50 ekmek israf oluyor..." |
|
60-90 sn |
Röportaj Sesi |
(Kantin görevlisiyle yapılan kısa röportaj) "Evet,
maalesef..." |
|
90-120 sn |
Fon Müziği & Çözüm |
(Fon müziği alçaldı) "Peki bu sorunu nasıl çözebiliriz?
İşte..." |
|
120-135 sn |
Sonuç & Kapanış |
"Daha az israf için lütfen ihtiyacınız kadar alın.
Yarın..." |
|
135-150 sn |
Jingle Müziği (Fade Out) |
Program müziği çıkarak biter. |
✅ En sonunda Senaryo Şablonunu da
kullanarak Senaryoyu değerlendirme(Senaryonun Bütünlüğü) için aşağıdaki sorular sorularak eksik ve hatalarımız
bulunabilir.
- Senaryomun
bir girişi, gelişmesi ve sonucu var mı?
- Anlatmak
istediğim mesaj/net bir fikir var mı?
- Ses
öğeleri (müzik, konuşma, efekt) birbiriyle uyumlu mu?
- Dinleyici
sıkılmadan, konuyu rahatça takip edebilir mi?
3. BÖLÜM: ETKİNLİK - SES BELGESİNİ OLUŞTURMA VE
DEĞERLENDİRME
Eğer podcastimizi kendimiz oluşturmak istiyorsak
bunun için seslendirmenin iyi yapılması gerekmektedir. Bunun için ses dosyalarımızı
düzenlemeyi sağlayan programlar kullanılır ve her aşamayı kişinin kendisi adım adım
yapar.
Ses düzenleme programı olarak kullanılan
programlar: Adobe Audition, Audacity, FL Studio, GarageBand
ETKİNLİK ADI: "Okulumuzun Sesi" Podcast'ini
Yayınlıyoruz!
Amaç: Belirlediğiniz konu ve yazdığınız senaryo
doğrultusunda, 1-2 dakikalık profesyonel bir ses belgesi oluşturmak.
Adımlar:
- Kayıtları
Topla:
- Senaryonuza
uygun olarak kendi konuşmalarınızı, varsa röportajlarınızı Audacity ile
kaydedin.
- İnternetten
(ücretsiz ve telifsiz sitelerden) uygun fon müzikleri ve ses efektleri
indirin. (Örn: "ücretsiz podcast müzikleri", "free sound
effects")
- Audacity'de
Birleştir ve Düzenle:
- Tüm
ses dosyalarınızı Audacity'ye aktarın.
- Ses
parçalarınızı senaryodaki sıraya göre zaman çizelgesine yerleştirin.
- Ses
Seviyelerini Ayarlayın: Konuşmalar, müziğin önünde ve net duyulmalı.
Fon müziği çok yüksek olmamalı.
- Efektleri
Kullanın: Giriş ve çıkışlara "Fade In / Fade Out" efekti
uygulayın. Gerekiyorsa konuşma hızını ayarlayın ("Change Speed"
efekti).
- Gereksiz
boşlukları ve "ııı, eee" gibi sesleri kesin.
- Ses
Belgesini Dışa Aktar:
- Projenizi
Dosya > Farklı Kaydet... ile .aup formatında kaydedin (daha sonra
düzenlemek için).
- Bitmiş
ses belgenizi Dosya > Dışa Aktar > MP3 olarak dışa aktar seçeneğiyle
bir ses dosyasına dönüştürün.
Değerlendirme Ölçütü | Evet | Kısmen | Hayır |
1. İÇERİK: Ses belgesi, belirlenen konuyu/net bir fikri anlatıyor mu? | ☐ | ☐ | ☐ |
2. KURGU: Senaryoya uygun bir giriş, gelişme ve sonuç bölümü var mı? | ☐ | ☐ | ☐ |
3. SES KALİTESİ: Konuşmalar net ve anlaşılır mı? Gürültü/parazit yok mu? | ☐ | ☐ | ☐ |
4. MÜZİK & EFEKTLER: Fon müziği ve efektler konuya uygun mu? Konuşmaları bastırmıyor mu? | ☐ | ☐ | ☐ |
5. ZAMAN YÖNETİMİ: Ses belgesi 1-2 dakika civarında mı? Çok mu kısa/uzun? | ☐ | ☐ | ☐ |
6. GENEL İZLEYİCİ DENEYİMİ: Dinlemesi keyifli ve sürükleyici mi? | ☐ | ☐ | ☐ |
ÖRNEK: Yapay Zeka programları
ile Podcast senaryosu:
-
Yapay zekânın
yararlarını ve zararlarını anlatan 3 dakikalık bir podcast oluşturucaksın.
-
Podcast de
Bir sunucu ve 2 tanede öğrenciden oluşan 3 kişinin sesi olacak.
-
Sunucunun
adı Zehra, Öğrencilerin adı ise Sürmeli ve Halil olacak.
-
Halil ise yapay
zekânın yararlarından en önemli 4 tanesini söylesin.
-
Sürmeli
yapay zekânın zararlarından en önemli 4 tanesini söylesin.
-
Radyo
tiyatrosu gibi olmalı.
-
Konuşma
okulda, Bilişim Teknolojileri dersinden, Teneffüse yeni çıkmış ve birbirleriyle
konuşan 2 öğrenci arasında olacak.
-
Zehra 30
saniyede ortamı özetleyerek başlayacak.
-
Halil ise yapay
zekânın yararlarını 30 saniyede söylesin
-
Sürmeli ise
yapay zekânın zararlarını 30 saniyede söylesin.
-
Geriye
kalan 60 saniyede ise bu 2 öğrenciyi savunmalarına göre sohbet şeklinde konuştur.
-
Son kalan
30 saniyede ise sunucu Zehra konuyu özetleyerek bitirsin.
-
Ortam seslerini
tam okuldaymış gibi olsun. Arka fonda öğrenci sesleri gibi.
-
Bitirmeyi
de ders zilinin başlaması için çalan zil ile yap.
ÖDEV: KENDİ ESERİNİZİ DEĞERLENDİRİN
Kendinizin belirlediği bir konu hakkında
5 dakikalık bir podcast seneryosu yazın ve aşağıdaki kontrol listesini
kullanarak podcast’inizi veya senaryonuzu değerlendirin. Her madde için
"Evet", "Kısmen" veya "Hayır" işaretleyin.
İSTERSENİZ Google
notebookLM veya başka bir podcast oluşturma aracı ile senaryonuzu deneyebilirsiniz.
Ödevinizi
- * Boş A4 kağıdına
- * Ad, Soyad, Sınıf ve Numaranızı da belirterek
- * Senaryonuzu yazarak
öğretmeninize teslim edin.
İyi çalışmalar!
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Öğretmeniniz Muhammed HALICI
___________________________________________________________________________
