Soru 1.Yapay Zeka uygulama alanlarından 3 tane yazınız.
Soru 2.Yapay zekâ uygulamalarının çalışma sistemi 3 bileşeni vardır. Bu bileşenleri yazınız.
Sevgili Öğrenciler,
Yapay zekâ, hepinizin az çok,
sürekli veya işinizi kolaylaştırmak için kullandığınız bir uygulama olarak
hayatımıza girdi. Yapay zekalara yenilikçi bilişim teknolojileri sınıfına
girmekte olup 6. Sınıfta daha detaylı olarak öğreneceksiniz. Bu dersimizde, bir
yapay zekanın nasıl çalıştığını anlayacak ve onları anlamlı gruplara
ayıracağız.
YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARINI BELİRLEME
YZ, tek başına bir uygulama değildir ve YZ nın Ses ve Konuşma İşleme, Görüntü ve Video İşleme, Doğal Dil İşleme, Öneri Sistemleri, Otonom Sistemler gibi pek çok farklı alanda kullanabileceğimiz bir yetenekler bütünüdür. İşte günlük hayattan bazı örnekler:
|
Uygulama
Alanı |
Somut
Örnekler |
|
Ses ve
Konuşma İşleme |
Akıllı
asistanlar (Siri, Alexa, Google Asistan), çağrı merkezlerindeki sesli yanıt
sistemleri. |
|
Görüntü ve
Video İşleme |
Telefonunuzdaki
yüz kilidi, sosyal medyadaki otomatik etiketleme, güvenlik kameralarında
hareket algılama, fotoğraf düzenleme yazılımlarındaki otomatik iyileştirme. |
|
Doğal Dil
İşleme |
Çeviri
uygulamaları (Google Translate), e-postalarınızdaki akıllı tamamlama, sohbet
robotları (chatbot'lar). |
|
Öneri
Sistemleri |
Netflix'in
izleyeceğiniz bir sonraki diziyi, Spotify'ın dinleyeceğiniz şarkıyı,
e-ticaret sitelerinin almanızı önerdiği ürünleri tahmin etmesi. |
|
Otonom
Sistemler |
Otonom
(sürücüsüz) araçlar, otonom drone'lar, fabrikalardaki akıllı robot kollar. |
(!)NOT: Her akıllı gibi görünen sistem YZ değildir.
Basit, önceden yazılmış kurallarla çalışan bir program (örneğin, bir hesap
makinesi) YZ değildir. YZ, veriden öğrenme ve tahmin yapma
yeteneği gerektirir.
UYGULAMALARIN ÇALIŞMA BİLEŞENLERİNİ İLİŞKİLENDİRME
Bir YZ uygulaması genellikle üç
temel bileşenden oluşur. Bunları bir akıllı muzip kedi filtresi
uygulaması üzerinden ilişkilendirelim:
(Örnek Uygulama: Telefonunuzda, kedinizin videosunu çekip
ona komik şapka, bıyık gibi efektler ekleyen bir uygulama.)
|
Bileşen |
Ne İşe
Yarar? |
Örnek
Uygulamamızla İlişkisi |
|
1. Veri
(Data) |
YZ'nin
öğrenmek için ihtiyaç duyduğu ham malzemedir. |
Milyonlarca
kedi fotoğrafı ve videosu. Bu verilerde kedilerin yüz özellikleri (göz,
burun, ağız yerleri) işaretlenmiştir. |
|
2.
Algoritma / Model |
Veriden anlam
çıkarmayı ve öğrenmeyi sağlayan matematiksel formüller ve kurallar bütünüdür. |
Bir yüz
tanıma ve nesne konumlandırma algoritması. Bu algoritma, verilerden
kedinin yüzünün nerede olduğunu ve şapkanın tam olarak nereye
yerleştirileceğini öğrenir. |
|
3. Çıktı
(Output) / Eylem |
Modelin
işlediği veriye verdiği cevap veya gerçekleştirdiği iştir. |
Kedinizin
yüzünü başarıyla tanıyıp, üzerine seçtiğiniz komik şapkayı tam olarak
oturtarak işlenmiş videoyu oluşturması. |
(!)Bu bileşenler arasındaki ilişki kısaca;
Veri olmadan algoritma öğrenemez, algoritma olmadan veri işlenemez, ikisi olmadan da anlamlı bir çıktı elde edilemez.
İyi çalışmalar!
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Öğretmeniniz Muhammed HALICI
___________________________________________________________________________
