1 Mart 2026

5. Sınıf - 25. Hafta

ÖDEV... Aşağıdaki soruları dersten sonra defterinize cevaplayınız.

Soru 1.Bir problemin çözümü için kullanılan 4 aşamayı yazınız.


Soru 2. Algoritma nedir? Tanımını yazınız.


Soru 3.Problem çözümünde Girdi ve Çıktı nedir? Tanımlarını yazınız.

Soru 4.Çay yapmanız gerekmektedir. Buna göre Çay yapma algoritmasını yazın.

Soru 5. Acıktınız ve Makarna yapacaksınız. Buna göre Makarna pişirme algoritmasını yazın.





PROBLEMLERİ ADIM ADIM ÇÖZMEK İÇİN ALGORİTMİK DÜŞÜNCE

Sevgili Öğrenciler,

Bilgisayarlar olsun insanlar olsun problemleri hep aynı şekilde çözerler. Zaten icat edilen veya yapılan tüm teknolojik cihazlar doğadan esinlenerek yapılmamış mıdır? Buna göre bir bilgisayarların karmaşık problemleri nasıl çözdüğünü düşündünüz mü?

Bir problemin çözümü için 4 aşama kullanılır.

1. Aşama :     Problemi Belirleme

2. Aşama :     Çözüm için Sebepleri(Girdi) belirleme ve Sonuçları(Çıktıyı) belirleme

3. Aşama :     Çözüm için Algoritma yazma

4. Aşama :     Algoritmayı, Akış şeması olarak çizme

 


1. Aşama: PROBLEMİ BELİRLEME

Problemi çözmek veya bir amaca ulaşmak için tasarlanan(planlanan) yola ALGORİTMA denir.

Algoritmik düşünce, yalnızca programlama için değil, hayatınızdaki her türlü problemi düzenlemek için güçlü bir araçtır.

İlk adım, problemi açık ve net bir şekilde tanımlamaktır. Problemim ne? Sorusuna cevap yazmaktır.

2. Aşama: GİRDİ VE ÇIKTILARI BELİRLEME

Bir algoritma, bazı verileri alır (girdi), onları işler ve bir sonuç üretir (çıktı).

·        Girdi (Input): Problemi çözmek için ihtiyaç duyduğumuz başlangıç bilgileri, veriler veya malzemelerdir. Yani problemin ortaya çıkmasına sebep olan veya çözülmesine yardımcı olacak herşey

·        Çıktı (Output): Çözümün sonunda elde etmek istediğimiz hedef, sonuç veya üründür.

 

3. Aşama: İŞLEM ADIMLARINI LİSTELEME

Problemimizi çözmek için yapmamız gereken her şeyi, başlangıçtan sona kadar, sırayla ve anlaşılır bir şekilde adımlara böleriz.

 

Örnek Problem: "Akıllı Çöp Ayırma ve Atma Sistemi"

Evdeki çöpleri doğru şekilde (kağıt, plastik, cam) ayırmak ve zamanında çöpe atmakta zorlanıyorum. Çoğu zaman çöpler karışıyor veya atmayı unutuyorum, bu da geri dönüşümü engelliyor ve evde koku yapıyor.

 

1. Aşama Problemi tanımla:  Odam çok dağınık ve hangisi çöp hangisi değil.

2. Aşama Girdi ve Çıktıları Belirle

Girdiler (Input)

1. Atılacak çöp hangisi Kağıt mı? Plastik mi? Su şişesi mi?

2. Çöp hangi kategoriye giriyor. 

Çıktılar (Output)

1. Doğru ayrıştırılmış çöp (Kâğıt, plastik, cam)

2. Temiz ve düzenli ev ortamı

 

3. Aşama: İşlem Adımları (Algoritma Taslağı):

  1. Başla.
  2. 3 Çöp kovası ayarla ve üzerine Kağıt, Cam, Plastik yaz.
  3. Bulduğun çöpü al ve Çöpü incele.
  4. Karar Ver: Bu çöp kağıt/karton mu?
    • Evet ise: Kağıt çöp kutusuna at. 3. Adıma git
    • Hayır ise: 5. adıma devam et.
  5. Karar Ver: Bu çöp plastik mi?
    • Evet ise: Plastik çöp kutusuna at. 3. Adıma git
    • Hayır ise: 6. adıma devam et.
  6. Çöp Cam atıktır. Cam çöp kutusuna at.
  7. Karar Ver: Çöp atma işlemi tamamlandı mı?
    • Evet ise: 8. Adıma git
    • Hayır ise: 3. adıma devam et.
  8. Çöpleri dışardaki çöp kutusuna at.
  9. Bitir.

 

 Örnek Problem Senaryosu:

"Her sabah okula yetişmekte zorlanıyorum. Ya uyanamıyorum ya da hazırlanırken çok zaman kaybediyorum ve okula geç kalıyorum."

1. Aşama Problemi tanımla: Sabah okula yetişememek.

2. Aşama Girdi ve Çıktıları Belirle

·        Girdiler: Mevcut uyanma saati, hazırlanma süresi, Evden okula yürüme süresi, Okulun başlama saati.

·        Çıktı: Okula zamanında yetişmek.

3. Aşama: İşlem Adımları (Algoritma Taslağı):

  1. Başla.
  2. Okulun başlama saatini yaz (Örn: 08:30).
  3. Evden okula yürüme süresini belirle (Örn: 15 dakika).
  4. Hazırlanma (kahvaltı, giyinme, çanta hazırlama) için gereken süreyi belirle (Örn: 45 dakika).
  5. Evden Çıkış saatini hesapla: 08:30 - 15 dk = 08:15
  6. Uyanma saatini hesapla: Çıkış saati - Hazırlanma süresi  (08:15 - 45 dk = 07:30).
  7. Alarma, hesaplanan uyanma saatini (07:30) kur.
  8. Alarm çaldığında yataktan kalk.
  9. Hesapladığın zamana kadar Hazırlanma adımlarını (3. adımda belirlenenleri) tamamla.
  10. Çıkış saatinde (08:15) evden çık.
  11. Okula doğru yürü.
  12. Okula zamanında (08:30) var.
  13. Bitir.

 

Örnek 1. Çay Demleme Algoritması:

Problem: Canım çok çay istedi. Nasıl çay demlenir?

 

Girdiler:
Çıktı:

 

Algoritma:

Adım 1 ->      Başla.

Adım 2 ->      Suyu çaydanlığa koy.

Adım 3 ->      Çaydanlığı ocağa yerleştir ve ocağı aç.

Adım 4 ->      Su kaynayana kadar bekle.

Adım 5 ->      Kaynayan suyu demliğe dök.

Adım 6 ->      Demliğe çay yapraklarını ekle.

Adım 7 ->      Demliği çaydanlığın üzerine koy ve kısık ateşte 10-15 dakika demlenmeye bırak.

Adım 8 ->      Demlenen çayı süz.

Adım 9 ->      Çayı bardağa dök.

Adım 10 ->  İsteğe göre şeker ekle.

Adım 11 ->  Bitir.

 

Akış Şeması:

 

Örnek 2. Okula Hazırlanma Algoritması:

Problem: Sabah okula nasıl hazırlanılır?

 

Girdiler:
Çıktı:

 


Algoritma:

Adım 1 ->      Başla.

Adım 2 ->      Alarm çaldığında uyan.

Adım 3 ->      Yatağından kalk.

Adım 4 ->      Ellerini yüzünü yıka.

Adım 5 ->      Dişlerini fırçala.

Adım 6 ->      Okul kıyafetlerini giy.

Adım 7 ->      Kahvaltı yap.

Adım 8 ->      Çantanı kontrol et (kitap, defter, kalem gibi eşyalar tam mı?).

Adım 9 ->      Ayakkabılarını giy.

Adım 10 ->  Evden çık ve okula git.

Adım 11 ->  Bitir.

 

Akış Şeması:

 


Örnek 3. Alışveriş Yapma Algoritması:

Problem: Marketten nasıl alışveriş yapılır?

 

Girdiler:
Çıktı:

 


Algoritma:

Adım 1 ->      Başla.

Adım 2 ->      Alışveriş listesi hazırla.

Adım 3 ->      Markete git.

Adım 4 ->      Sepet veya araba al.

Adım 5 ->      Listede yazan ürünleri raflarda bul.

Adım 6 ->      Ürünleri sepete veya arabaya koy.

Adım 7 ->      Kasaya git.

Adım 8 ->      Ürünleri kasaya yerleştir.

Adım 9 ->      Ödeme yap.

Adım 10 ->  Fiş al.

Adım 11 ->  Marketten çık.

Adım 12 ->  Bitir.

 

Akış Şeması:

 

Örnek 4. Makarna Pişirme Algoritması:

Problem: Nasıl makarna pişirilir?

Girdiler:
Çıktı:

 


Algoritma:

Adım 1 ->      Başla.

Adım 2 ->      Tencereye su koy.

Adım 3 ->      Suyu ocağa koy ve kaynat.

Adım 4 ->      Kaynayan suya tuz ekle.

Adım 5 ->      Makarnayı suya ekle.

Adım 6 ->      Makarnayı 8-10 dakika pişir.

Adım 7 ->      Pişen makarnayı süz.

Adım 8 ->      İsteğe göre sos veya peynir ekle.

Adım 9 ->      Makarnayı servis et.

Adım 10 ->  Bitir.

 

Akış Şeması:

 

Örnek 5. Otobüsle Yolculuk Algoritması:

Problem: Otobüsle bir yere nasıl gidilir?

 

Girdiler:
Çıktı:

 


Algoritma:

Adım 1 ->      Başla.

Adım 2 ->      Gideceğin yere giden otobüsün numarasını öğren.

Adım 3 ->      Otobüs durağına git.

Adım 4 ->      Otobüsü bekle.

Adım 5 ->      Otobüs geldiğinde el kaldır ve otobüse bin.

Adım 6 ->      Biletini al veya kartını okut.

Adım 7 ->      İneceğin durağa yaklaştığında "İnecek var" butonuna bas.

Adım 8 ->      Otobüs durunca in.

Adım 9 ->      Gideceğin yere yürü.

Adım 10 ->  Bitir.

 

Akış Şeması:

 

 

 .


İyi çalışmalar!
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Öğretmeniniz Muhammed HALICI